Op dinsdag 1 september start het schooljaar in Vlaanderen. In Nederland is dat afhankelijk van de regio, ergens tussen midden augustus en begin september. Voor veel gezinnen betekent dat één vraag: gaat de fiets van vorig jaar nog mee, of is het tijd voor een andere?
Een nieuwe fiets voor een tiener die volgend jaar alweer vijf centimeter groter is, is zelden de logische keuze. Tweedehands wel. Maar dan moet je weten waar je naar kijkt, want een fiets die te groot is, slecht remt of gestolen blijkt, kost je meer dan hij bespaart.
Dit is wat je nakijkt voor je koopt.
Eerst de maat, dan de rest
De meest gemaakte fout is een fiets kopen waar een kind in moet groeien. Een te grote fiets is onveilig: je kind komt niet met de voeten aan de grond bij het stoppen en kan het stuur niet goed bedienen.
Bij kinderfietsen kijk je naar de wielmaat, niet naar de framemaat. Als richtlijn, gebaseerd op de lichaamslengte:
- 20 inch: ongeveer 120 tot 135 cm
- 24 inch: ongeveer 135 tot 150 cm
- 26 inch: ongeveer 150 tot 165 cm
- 28 inch: vanaf ongeveer 160 cm
De meeste eerstejaars in het middelbaar zitten rond de 150 tot 165 cm, dus meestal 26 inch. Een lange tiener kan al op 28 inch.
Bij een volwassen fiets telt de framemaat wel. Meet de binnenbeenlengte, dus van kruis tot vloer op blote voeten, en vermenigvuldig die met 0,66. Bij een binnenbeenlengte van 80 cm kom je uit rond een frame van 53 cm.
Doe altijd een proefrit. Twee minuten fietsen zegt meer dan elke tabel.
De controle ter plaatse: acht dingen in vijf minuten
Neem je tijd. Een verkoper die haast heeft, is zelf een waarschuwing.
Remmen. Knijp beide remmen dicht en duw de fiets vooruit. Hij moet blokkeren. Kijk naar de remblokken: zijn de groeven erin nog zichtbaar, of zijn ze glad? Bij schijfremmen mag er geen schurend geluid zijn.
Wielen. Til de fiets op en laat elk wiel draaien. Slingert de velg zichtbaar, dan staat het wiel niet recht. Dat is te herstellen, maar reken op kosten. Knijp met duim en vinger de spaken samen, ze moeten allemaal even strak staan.
Banden. Kijk naar de zijkanten. Fijne scheurtjes betekenen droge, verouderde rubber, ook als het profiel er nog goed uitziet. Een set nieuwe banden kost al snel meer dan je denkt bij een goedkope fiets.
Ketting en tandwielen. Til de ketting bij het voorste tandwiel omhoog. Kan je hem meer dan een halve tand van het blad tillen, dan is hij versleten. Puntige, haaienvinachtige tanden betekenen dat de tandwielen mee versleten zijn.
Frame. Zoek naar deuken, scheurtjes en roest bij de lasnaden, vooral rond de balhoofdbuis en de trapas. Oppervlakteroest op de kettingkast is cosmetisch. Roest die door het frame vreet, is dat niet.
Trapas en balhoofd. Pak de trappers vast en beweeg ze zijwaarts. Voel je speling, dan is de trapas versleten. Knijp de voorrem dicht en wieg de fiets voor en achter, een klik betekent speling in het balhoofd.
Verlichting. Werkt het licht voor en achter? Zit er een naafdynamo in, dan hoef je nooit aan batterijen te denken.
Slot. Vraag naar het slot en de sleutels. Een fiets zonder sleutel van het ringslot is een fiets waar je meteen kosten aan hebt.
Wat wettelijk op de fiets moet staan
Een schoolfiets rijdt op de openbare weg, vaak in het donker. In België moet een gewone fiets minstens het volgende hebben:
- Twee remmen die werken, één op het voorwiel en één op het achterwiel
- Een bel die hoorbaar is op 20 meter
- Een witte reflector vooraan en een rode reflector achteraan
- Gele of oranje reflectoren op beide zijden van de pedalen
- Zijdelingse reflectie: minstens twee gele of oranje reflectoren per wiel, of een witte reflecterende strook aan weerszijden van elke band
Daarnaast is verlichting verplicht tussen het vallen van de avond en het aanbreken van de dag, en zodra de zichtbaarheid minder dan 200 meter bedraagt door regen, mist of sneeuw. Een wit of geel licht vooraan en een rood licht achteraan. Dat rode licht moet ’s nachts bij helder weer van 100 meter zichtbaar zijn. De lichten hoeven niet op de fiets zelf te zitten, ze mogen ook op de rugzak of de jas.
Voor kinderfietsen, vouwfietsen en andere fietsen met een wieldiameter tot 50 cm gelden lichtere regels: één werkende rem volstaat, en de reflectoren zijn alleen verplicht in het donker of bij slecht zicht.
Ontbreekt er iets, dan is dat geen reden om af te haken. Reflectoren en een bel kosten samen minder dan tien euro. Maar reken het wel mee in je bod.
Controleer het framenummer
Dit is de stap die de meeste kopers overslaan, en het is de belangrijkste.
Elk fietsframe heeft een uniek nummer. Je vindt het meestal onderaan bij de trapas, op de zadelbuis of op de onderbuis. Is het slecht leesbaar, leg er dan een blad papier op en wrijf met een potlood over het reliëf.
In Nederland kan je dat nummer gratis controleren op stopheling.nl. Dat is de officiële databank waarin gestolen goederen staan die bij de politie zijn aangegeven. Staat de fiets als gestolen geregistreerd, koop hem dan niet en meld het.
In België bestaat er geen vergelijkbare publieke databank die je zelf kan raadplegen. Vraag daar dus altijd naar het aankoopbewijs of de originele factuur, en naar de identiteit van de verkoper.
Twee dingen om te weten:
Een fiets die niet in het register staat, kan alsnog gestolen zijn. Lang niet iedereen doet aangifte, en na een aangifte kan het tot tien dagen duren voor de registratie verwerkt is. Het register geeft je dus zekerheid als er een treffer is, niet als er geen treffer is.
En dit: heling is strafbaar, ook als je niet wist dat de fiets gestolen was. In België valt dat onder artikel 505 van het Strafwetboek, in Nederland onder artikel 416 van het Wetboek van Strafrecht. Je raakt de fiets kwijt zonder je geld terug te zien.
Kan de verkoper geen framenummer tonen, is het weggevijld, of weigert hij zijn identiteit te tonen? Loop weg. Een eerlijke verkoper heeft daar geen enkel probleem mee.
Spreek af op een verstandige plek
Spreek overdag af, op een plek waar mensen zijn. Neem je kind mee, want die moet erop rijden. Betaal pas als je de fiets in handen hebt.
Vraag ook waarom de fiets verkocht wordt. Het antwoord “hij is te klein geworden” is een normaal antwoord. Een vaag antwoord is dat niet.
En de fiets die je zelf nog hebt staan
De meeste gezinnen die in augustus een fiets zoeken, hebben er zelf ook een staan die te klein geworden is. Die staat in de garage stof te vangen en is over een jaar minder waard.
Een zoekertje plaatsen op VELO2.BE is gratis. Geen kosten om te plaatsen, geen commissie op de verkoop, geen abonnement. Vier foto’s, de wielmaat, de lengte waarvoor de fiets past en een eerlijke beschrijving van de staat, dat is alles wat een koper nodig heeft.
Zet er meteen de wielmaat in de titel bij. Ouders zoeken op “24 inch” of “26 inch”, niet op het merk.
Bekijk alle fietsen op VELO2.BE of plaats gratis je zoekertje.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. De wettelijke uitrustingseisen zijn die van de Belgische wegcode. Twijfel je over de staat van een fiets, laat hem dan nakijken bij een fietsenmaker.